Artykuły dotyczące rynku energii elektrycznej

Wyznaczanie operatorów systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych

Obok posiadania koncesji na dystrybucję energii elektrycznej konieczne jest wyznaczenie dla danej sieci na której będzie prowadzona dystrybucji – operatora systemu dystrybucyjnego. W nomenklaturze stosuje się skrót OSD. Spotkamy się również z określeniami OSDp – które oznacza operatora systemu połączonego z siecią przesyłową, i OSDn – czyli operatora systemu dystrybucyjnego nie połączonego z siecią przesyłową.

Wyznaczenie operatora następuje przez Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na wniosek właściciela sieci dystrybucyjnej w drodze decyzji, na czas określony. Prezes URE określa jednocześnie obszar, sieci lub instalacje, na których będzie wykonywana działalność gospodarcza.

Kto może być operatorem systemu

Operatorem systemu dystrybucyjnego może być:

1) właściciel sieci dystrybucyjnej, posiadający koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej z wykorzystaniem tej sieci lub instalacji lub ;

2) przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, z którym właściciel sieci dystrybucyjnej zawarł umowę powierzającą temu przedsiębiorstwu pełnienie obowiązków operatora z wykorzystaniem sieci lub instalacji będących jego własnością.

Umowa taka może być elementem umowy dzierżawy lub innej na podstawie następuje eksploatacja sieci.

Umowa powierzająca powinna określać:

1) obszar, na którym operator systemu będzie wykonywał działalność gospodarczą;

2) zasady realizacji obowiązków spoczywających na operatorze.

Postępowanie o wyznaczenie operatora

Właściciel sieci występuje z wnioskiem do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o wyznaczenie operatora w terminie 30 dni od dnia:

a) doręczenia decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o udzieleniu temu właścicielowi koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej z wykorzystaniem tych sieci lub instalacji, albo

b) w którym właściciel zawarł umowę o powierzenie wykonywania obowiązków operatora z przedsiębiorstwem.

Kryteria oceniane przez Prezesa URE przy wyznaczaniu operatora

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, wyznaczając operatora bierze pod uwagę między innymi:

1) efektywność ekonomiczną;

2) skuteczność zarządzania systemami gazowymi lub systemami elektroenergetycznymi;

3) bezpieczeństwo dostarczania paliw gazowych lub energii elektrycznej;

4) spełnianie przez operatora warunków i kryteriów niezależności,

5) okres obowiązywania koncesji;

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki odmówi m.in. wyznaczenia operatorem systemu:

– przedsiębiorstwa nie dysponującego odpowiednimi środkami ekonomicznymi lub technicznymi,

– przedsiębiorstwa nie gwarantującego skutecznego zarządzania systemem;

– przedsiębiorstwa, które nie spełnia warunków i kryteriów niezależności (o ile mają do niego zastosowanie)

Pomocne definicje:

Instalacje

to urządzenia z układami połączeń między nimi

 Sieci

to instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, należące do przedsiębiorstwa energetycznego

 Sieć dystrybucyjna

to sieć  sieć elektroenergetyczna wysokich, średnich i niskich napięć, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny operator systemu  dystrybucyjnego

 Operator systemu dystrybucyjnego

to przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi.

 Aktualna lista operatorów systemów dystrybucyjnych – Wykaz przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej – dane adresowe, obszary działania i okresy, na które ww. przedsiębiorstwa energetyczne zostały wyznaczone operatorami systemu – strona URE

Według stanu prawnego – na dzień 18 listopada 2019 r.

Kiedy jest wymagana koncesja na dystrybucję energii elektrycznej lub ciepła

Koncesja na dystrybucję energii elektrycznej lub ciepła – kiedy jest wymagana?

Dystrybucja w rozumieniu ustawy – Prawo energetyczne to transport energii elektrycznej sieciami dystrybucyjnymi w celu ich dostarczania odbiorcom lub rozdział ciepła do odbiorców przyłączonych do sieci ciepłowniczej. Dystrybucja nie obejmuje sprzedaży energii. Dostarczanie energii elektrycznej w stacji ładowania do zainstalowanych w niej punktów ładowania też nie stanowi dystrybucji.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo energetyczne uzyskania koncesji wymaga przesyłanie lub dystrybucja energii (ciepła lub energii elektrycznej). Nie wymaga koncesji przesyłanie lub dystrybucja ciepła, jeżeli łączna moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 5 MW.

Dystrybucja energii elektrycznej

Koncesja na dystrybucję energii elektrycznej wymagana jest w każdym wypadku kiedy prowadzona jest działalność gospodarcza w tym zakresie. Nie mamy ograniczeń ilościowych poprzez np. ograniczenie poziomów napięć, lub mocy zamówionej przez odbiorców. Nie ma znaczenie również obszar na jakim prowadzimy taką dystrybucję. Wystarczający może być obszar obiektu przemysłowego w którym istnieć będą sieci rozdzielcze, którymi będzie dostarczana energia elektryczna.

Przesyłanie i dystrybucja ciepła

W przypadku dystrybucji ciepła działalność ta połączona jest również z przesyłaniem ciepła. Względy praktyczne uniemożliwiają rozdzielenie działalności w zakresie dystrybucji ciepła od przesyłania ciepła. Dlatego podmiot zamierzający prowadzić taką działalność musi posiadać koncesję obejmującą oba te rodzaje działalności. Ustawodawca jednak konsekwentnie nie wymaga posiadani koncesji od przedsiębiorcy, który dostarcza ciepło do odbiorców o mocy zamówionej poniżej 5 MW. Możliwe jednak w praktyce będą takie przypadki, kiedy dany przedsiębiorca będzie zobowiązany posiadać koncesję na wytwarzanie ciepła (bo będzie posiadał odbiorców przyłączonych bezpośrednio do źródła i odbiorców zasilanych z sieci o mocy łącznej zamówionej powyżej 5 MW), ale nie przekroczy pułapu 5 MW mocy zamówionej dla odbiorców zasilanych przy wykorzystaniu sieci i w tym zakresie działalność ta nie będzie podlegała koncesjonowaniu.

 

Pomocne definicje:

Instalacje

to urządzenia z układami połączeń między nimi

Sieci

to instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, należące do przedsiębiorstwa energetycznego

Sieć przesyłowa

to sieć gazową wysokich ciśnień, z wyłączeniem gazociągów kopalnianych i bezpośrednich, albo sieć elektroenergetyczną najwyższych lub wysokich napięć, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny operator systemu przesyłowego

Sieć dystrybucyjna

to sieć gazowa wysokich, średnich i niskich ciśnień, z wyłączeniem gazociągów kopalnianych i bezpośrednich, albo sieć elektroenergetyczną wysokich, średnich i niskich napięć, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny operator systemu  dystrybucyjnego

Operator systemu dystrybucyjnego

to przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi.

 Według stanu prawnego – na dzień 18 listopada 2019 r.

Kiedy jest wymagana koncesja na wytwarzanie energii elektrycznej lub ciepła?

Kiedy wymagana jest koncesja

Odpowiedź na pytanie – kiedy jest wymagana koncesja na wytwarzanie energii elektrycznej lub ciepła znajdziemy na gruncie ustawy – Prawo energetyczne. Wytwarzanie w rozumieniu ustawy – Prawo energetyczne to produkcja energii (energii elektrycznej lub ciepła) w procesie energetycznym. Działalność w zakresie wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła wymaga koncesji w pewnych określonych przypadkach. Stanowi o tym art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo energetyczne. W myśl tego przepisu uzyskania koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii  (energii elektrycznej lub ciepła), z wyłączeniem wytwarzania:

a) energii elektrycznej w źródłach o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nieprzekraczającej 50 MW niezaliczanych do instalacji odnawialnego źródła energii lub do jednostek kogeneracji,

b) energii elektrycznej w mikroinstalacji lub w małej instalacji,

c) energii elektrycznej:

– z biogazu rolniczego,

– wyłącznie z biogazu rolniczego w kogeneracji,

– wyłącznie z biopłynów w rozumieniu ustawy o odnawialnych źródłach energii,

d) ciepła w źródłach o łącznej mocy zainstalowanej cieplnej nieprzekraczającej 5 MW.

Wytwarzanie energii elektrycznej

Pierwszym kryterium, które decyduje o konieczności posiadania koncesji – jest analiza czy będzie prowadzona działalność gospodarcza. Jeżeli dany podmiot planuje wyłącznie wykorzystywać energię na własne potrzeby – to nie mamy do czynienia z prowadzeniem działalności gospodarczej i wymogiem posiadania koncesji. Niemniej jednak pamiętajmy, że co do zasady, w sytuacji kiedy chcemy korzystać z systemów wsparcia to przepisy szczególne mogą wprowadzać wymóg posiadania koncesji – bez względu na ocenę czy w danym momencie jest prowadzona działalność.

Kolejne kryterium również jest związane z systemami wsparcia. Jeżeli bowiem uznamy, że chcemy, aby nasze źródło było uznawane za odnawialne źródło energii lub jednostkę kogeneracji (czyli innymi słowy chcemy korzystać z uprawnień jakie przysługują instalacji OZE lub kogeneracyjnej) – to również musimy uzyskać koncesję.

Kryterium obiektywnym, niezależnym od naszej woli wykorzystania źródła jest kryterium wielkości mocy zainstalowanej. Jeżeli przekracza ona 50 MW to konieczne jest uzyskanie koncesji (z wyłączeniem wytwarzania  z biogazu rolniczego, wyłącznie z biogazu rolniczego w kogeneracji, wyłącznie z biopłynów w rozumieniu ustawy o odnawialnych źródłach energii). Ze względów pragmatycznych wykluczyć należy również możliwość użytkowania źródła o mocy powyżej 50 MW używanego wyłącznie dla własnych celów a nie prowadzenia działalności gospodarczej.

Nie koncesja a wpis do rejestru – działalność regulowana

Działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w małej instalacji, jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców. Wymaga wpisu do rejestru wytwórców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie małych instalacji, prowadzonego przez Prezesa URE.

Działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego w instalacjach innych niż mikroinstalacja (ale także biogazu rolniczego jako samego paliwa), jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców. Wymaga wpisu do rejestru wytwórców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie biogazu rolniczego, prowadzonego przez Dyrektora Generalnego KOWR.

Działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania energii elektrycznej wyłącznie z biopłynów w instalacjach odnawialnego źródła energii (ale także bipłynów jako samego paliwa), jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców. Wymaga wpisu do rejestru wytwórców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie biopłynów, prowadzonego przez Dyrektora Generalnego KOWR.

Wytwarzanie ciepła

W przypadku wytwarzania ciepłą, podobnie jak w przypadku wytwarzania energii elektrycznej, pierwszym kryterium, które decyduje czy mamy do czynienia z obowiązkiem uzyskania koncesji, jest sposób wykorzystania tego ciepła. Jeżeli bowiem wykorzystujemy to ciepło wyłącznie dla celów własnych to nie prowadzimy działalności gospodarczej.

Kolejnym kryterium jest moc zainstalowana źródła. Mówimy tutaj o mocy łącznej wszystkich źródeł eksploatowanych przez dany podmiot prawny. Jeżeli więc użytkujemy dla celów zarobkowych kilka źródeł, których łączna moc zainstalowana przekracza 5 MW to co do zasady musimy posiadać koncesję na tą działalność gospodarczą.

Ustawa – Prawo energetyczne wprowadza jednak w art. 32 ust. 4 – dodatkowe kryterium ograniczające potrzebę uzyskania koncesji. Podmiot użytkujący dla celów prowadzenia działalności gospodarczej źródło ciepła nie będzie musiał uzyskać koncesji jeżeli:

  • ciepło uzyskiwane jest w przemysłowych procesach technologicznych (mówimy tutaj o cieple odzysknicowym),
  • gdy wielkość mocy zamówionej przez odbiorców nie przekracza 5 MW.

Pomocne definicje:

Instalacja odnawialnego źródła energii

to instalacja stanowiącą wyodrębniony zespół:

a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub

b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego

– a także połączony z tym zespołem magazyn energii, w tym magazyn biogazu rolniczego.

Jednostka kogeneracji

to wyodrębniony zespół urządzeń, który może wytwarzać energię elektryczną w kogeneracji, opisany poprzez dane techniczne.

Mikroinstalacja

to instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW.

Mała instalacja

to instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 50 kW i mniejszej niż 500 kW, przyłączona do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu większej niż 150 kW i nie większej niż 900 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest większa niż 50 kW i mniejsza niż 500 kW.

Biogaz rolniczy

to gaz otrzymywany w procesie fermentacji metanowej surowców rolniczych, produktów ubocznych rolnictwa, płynnych lub stałych odchodów zwierzęcych, produktów ubocznych, odpadów lub pozostałości z przetwórstwa produktów pochodzenia rolniczego lub biomasy leśnej, lub biomasy roślinnej zebranej z terenów innych niż zaewidencjonowane jako rolne lub leśne, z wyłączeniem biogazu pozyskanego z surowców pochodzących z oczyszczalni ścieków oraz składowisk odpadów.

Biopłyny

to ciekłe paliwa dla celów energetycznych innych niż w transporcie, w tym do wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, wytworzone z biomasy, wykorzystywane w instalacjach spełniających wymagania w zakresie standardów emisyjnych, o ile takie standardy zostały określone na podstawie przepisów o ochronie środowiska.

Według stanu prawnego – na dzień 18 listopada 2019 r.

Ustawa cenowa – rozporządzenie w sprawie sposobu obliczenia kwoty różnicy ceny i rekompensaty finansowej oraz sposobu wyznaczania cen odniesienia

Zgodnie z informacjami Ministerstwa Energii w dniu 19 lipca 2019 r. podpisane zostało rozporządzenie w sprawie sposobu obliczenia kwoty różnicy ceny i rekompensaty finansowej oraz sposobu wyznaczania cen odniesienia. Dokument został skierowany do publikacji w Dzienniku Ustaw.

Odbiorcy indywidualni na niskim napięciu (z grupy taryfowej G), w tym gospodarstwa domowe, nie muszą składać oświadczeń i automatycznie skorzystają z działań osłonowych w II półroczu 2019 r. – przewidzianych w ustawie. Inni odbiorcy wyspecyfikowani w ustawie – w tym: mikro i mali przedsiębiorcy muszą złożyć stosowne oświadczenie do swojego sprzedawcy, aby skorzystać z efektu „zamrożenia cen” w II półroczu. Natomiast średnie i duże przedsiębiorstwa w drugim półroczu 2019 r. będą mogły składać wnioski o pomoc de minimis do Funduszu Wypłat Różnicy Ceny. Wnioski będą mogły być złożyć po upływie trzeciego kwartału 2019 r.

Zarówno sama ustawa, jak i rozporządzenie – jest krytykowane przez środowiska branżowe z uwagi na naruszanie zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej, brak uwzględnienia skomplikowanych konstrukcji rynkowych i wielości modeli – które mogą skutkować tym że koszt wdrożenia poniesie nie Skarb Państwa, ale indywidualni przedsiębiorcy – co może wpłynąć na utratę płynności małych podmiotów. W ocenie rządu nadzwyczajna sytuacja wymaga nadzwyczajnych działań, a regulacje uwzględniają zgłaszane uzasadnione uwagi środowiska.

Nowe rodzaje białych certfikatów

Wsparcia kogeneracji w Polsce – zatwierdzone przez Komisję Europejską

Wsparcie kogeneracji

Komisja Europejska zatwierdziła 15 kwietnia 2019 r. polski program wsparcia wysokosprawnej kogeneracji oraz ulgi w opłatach, które pobiera się od odbiorców energochłonnych i przeznacza na finansowanie tego systemu. Powyższe oznacza, że zaczął działać art. 99 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji, zgodnie z którym: „Do dnia wydania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej (ulgi w opłacie kogeneracyjnej) przewidzianej w art. 62 ust. 2 ze wspólnym rynkiem albo decyzji stwierdzającej, że mechanizm przewidziany w art. 62 ust. 2 nie stanowi pomocy publicznej, przepisów art. 62 ust. 2 nie stosuje się.” Powyższe oznacza między innymi, że odbiorcy przemysłowi zamieszczeni we właściwym wykazie Prezesa URE będą mogli skorzystać z dodatkowego mechanizmu wsparcia.

Unijna komisarz odpowiedzialna za politykę konkurencji Margrethe Vestager stwierdziła: Zatwierdzony dziś polski program wsparcia znacząco przyczyni się do osiągania celów UE w zakresie środowiska i klimatu bez nadmiernego zakłócania konkurencji. Zatwierdziliśmy także przedstawione przez Polskę plany zachowania konkurencyjności energochłonnych przedsiębiorstw w Polsce poprzez zmniejszenie ich wkładów na rzecz finansowania wsparcia wytwarzania energii elektrycznej w kogeneracji. Musimy jednak jeszcze ocenić, czy ulgi przewidziane dla niektórych odbiorców w opłacie, z której finansowany jest mechanizm zdolności wytwórczych w Polsce, są zgodne z naszymi zasadami pomocy państwa.

Ulgi w opłacie mocowej do wyjaśnienia

Jak wskazała Komisja Europejska w swoim komunikacie – w lutym 2018 r. na podstawie unijnych zasad pomocy państwa Komisja zatwierdziła mechanizm zdolności energetycznej w Polsce. Zdaniem Komisji środki te przyczynią się do zagwarantowaniabezpieczeństwa dostaw energii przy jednoczesnej ochronie konkurencji na jednolitym rynku. Polska planuje obecnie wprowadzić ulgi dla niektórych odbiorów energochłonnych w opłacie pobieranej od konsumentów energii elektrycznej w celu finansowania polskiego mechanizmu zdolności energetycznej i zgłosiła ten plan Komisji. Komisja wszczęła szczegółowe postępowanie wyjaśniające, aby ocenić, czy proponowane ulgi są zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa. W szczególności Komisja rozważy, czy ulgi w opłacie na rzecz mechanizmu zdolności wytwórczych dla niektórych odbiorców są niezbędne do zabezpieczenia finansowania mechanizmu zdolności wytwórczych. Komisja oceni zatem, czy takie ulgi pośrednio przyczyniają się do osiągnięcia celu, jakim jest zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych.

Na tym etapie Komisja wyraża obawę, że proponowane ulgi w opłacie mogą doprowadzić do:

  • nieefektywnego wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną w okresach niedoboru, jeżeli niektórzy użytkownicy będą zwolnieni z ponoszenia tych kosztów;
  • większego zapotrzebowania na dodatkową zdolność wytwórczą w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii w tych okresach.

Komisja przystąpi teraz do dalszego badania w celu ustalenia, czy jej wstępne zastrzeżenia zostaną potwierdzone. Wszczęcie szczegółowego postępowania daje zainteresowanym stronom trzecim
możliwość przedstawienia uwag na temat ocenianych środków pomocy. Wynik postępowania nie jest jednak przesądzony.

Źródło: Komisja Europejska – Komunikat prasowy

Bonifikaty udzielane przez przedsiębiorstwa energetyczne na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy Prawo energetyczne nie pomniejszają podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego VAT

Zgodnie z Interpretacją indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 lutego 2019 r. (Sygnatura:0114-KDIP4.4012.854.2018.1.AK) bonifikaty udzielane przez przedsiębiorstwa energetyczne na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy Prawo energetyczne nie pomniejszają podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego VAT.

Zryczałtowany charakter bonifikaty

Jak wskazano w interpretacji udzielanie bonifikat „wynika z regulacji obowiązujących wszystkich sprzedawców energii. Celem tych regulacji jest zapewnienie rodzaju „rekompensaty” dla Odbiorców z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań wynikających z Prawa energetycznego przez sprzedawców takich jak Wnioskodawca. Większość opisanych bonifikat ma zryczałtowany charakter lub opiera się na zasadach kalkulacji uwzględniających m.in. zryczałtowane kwoty.

Wysokość bonifikat będących przedmiotem wniosku określona jest przepisami prawa, tym samym kwota bonifikaty może przekroczyć wartość zrealizowanej usługi na rzecz Odbiorcy, w związku z którą jest należna bonifikata, jak również może przekroczyć łączną kwotę należną z tytułu sprzedaży zrealizowanej na rzecz danego Odbiorcy w całym okresie obowiązywania zawartej z nim umowy.

Bonifikata nie ma związku z faktycznym wydatkiem poniesionym przez Odbiorcę w związku z nabytą energią elektryczną

Sposób określania wysokości bonifikaty z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych dostarczonej energii elektrycznej, jak również niedotrzymania standardów jakości obsługi świadczy o tym, że bonifikata ta nie ma związku z faktycznym wydatkiem poniesionym przez Odbiorcę w związku z nabytą energią elektryczną, jak również nabytymi usługami. Brak związku (uzależnienia) udzielonych przez Wnioskodawcę bonifikat ze świadczonymi usługami dystrybucji energii elektrycznej powoduje, że bonifikaty te nie będą miały wpływu na podstawę opodatkowania zrealizowanych usług dystrybucji tej energii.

W przypadku natomiast udzielanej przez Wnioskodawcę bonifikaty z tytułu niedostarczenia jednostek energii elektrycznej bonifikata ta nie będzie zmniejszała podstawy opodatkowania, gdyż w tym przypadku dotyczy dystrybucji niezrealizowanej z tytułu której Wnioskodawca nie otrzymał zapłaty (brak podstawy opodatkowania).

W związku z tym, że bonifikaty nie mają związku z wartościami nabywanej przez Odbiorców energii elektrycznej oraz usług związanych z jej dystrybucją, tym samym uiszczonymi lub należnymi sprzedawcy kwotami, wypłaty przedmiotowych bonifikat dokonywane przez Wnioskodawcę nie będą powodowały obowiązku obniżania podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu świadczonych usług dystrybucji energii elektrycznej.

(…) Bonifikaty z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej, niedostarczenia jednostek energii elektrycznej odbiorcy oraz niedotrzymania standardów jakości obsługi odbiorców nie odnoszą się do konkretnej świadczonej usługi, a w konsekwencji ich udzielenie nie skutkuje / nie będzie skutkować obniżeniem podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu świadczonych przez Spółkę usług dystrybucji energii elektrycznej zgodnie z art. 29a ust. 7 pkt 2 lub ust. 10 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług”.

Miejsce publikacji interpretacji – tutaj

Dodatkowe podobne: 0114-KDIP4.4012.41.2019.1.KS, 0114-KDIP4.4012.833.2018.1.KM,

Grupa P4B

Likwidacja spółki a jej zobowiązania – rozważania na gruncie sytuacji na rynku energii elektrycznej

Ostatnimi czasy zauważalny jest fakt, iż na rynku obrotem energią pojawiły się spore utrudnienia mające negatywne skutki dla niektórych przedsiębiorstw, które to niekiedy prowadzą do zaprzestania przez nich prowadzenia działalności.

Następstwem wahań na rynku energii jest to, że wiele przedsiębiorstw energetycznych prowadzących działalność na tym rynku przechodzi w stan likwidacji. Wskazać należy, że proces likwidacyjny spółki jest złożonym zjawiskiem w wyniku, którego po jego przeprowadzeniu i zakończeniu zarówno spółki kapitałowe jak i osobowe tracą swój byt prawny.

Likwidacja spółki będzie przebiegać odmiennie w szczególności w zależności od tego czy będziemy mieli do czynienia ze spółka osobową, czy kapitałową. Co do zasady rozwiązanie spółki musi być poprzedzone przeprowadzeniem procesu likwidacji, która jest mocno sformalizowana oraz absorbuje sporo czasu. Proces likwidacji narzuca sztywną procedurę jej przeprowadzenia. W przypadku jednak części spółek osobowych, jak dla przykładu spółki komandytowej, nie będzie konieczności przeprowadzania jej likwidacji.

W pierwszej części artykułu zostaną poruszone zagadnienia związane ze zlikwidowaniem spółki na przykładzie spółki komandytowej jako spółki osobowej oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako spółki kapitałowej. Zagadnienia te dotyczyć będą w głównej mierze podstawowych obowiązków wynikających z procedury rozwiązywania spółki. Wiedza ta jest kluczowa dla kontrahentów likwidowanych spółek, gdyż nie w każdym przypadku po zakończeniu procesu likwidacji będą oni mogli dochodzić jeszcze swoich rodzeń.

Na początek w bardzo krótki sposób przedstawiona zostanie procedura likwidacyjna spółki osobowej. Zaznaczyć należy, że powodów do rozwiązania spółki osobowej jest wiele i mogą to być:

  • przyczyny określone przez umowę spółki,
  • uchwała wszystkich wspólników, która to podjęta jest jednomyślnie,
  • ogłoszenie upadłości,
  • śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości,
  • wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika,
  • prawomocne orzeczenie sądu.

W artykule zostanie poruszone jednak wyłącznie zagadnienie, w którym to wspólnicy spółki osobowej postanawiają rozwiązać spółkę poprzez podjęcie stosownej uchwały.

Uchwała o rozwiązaniu spółki może zostać podjęta w każdym czasie trwania spółki i co do zasady powinna zostać podjęta przez wspólników jednomyślnie. W czasie trwania likwidacji stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące stosunków wewnętrznych oraz zewnętrznych spółki z zastrzeżeniem pewnych wyjątków. Co do zasady likwidatorem spółki są wszyscy wspólnicy spółki, nie istnieją jednak żadne przeciwwskazania, aby osoba likwidatora została wybrana również z poza grona wspólników. Likwidatorzy mają obowiązek zgłosić otwarcie likwidacji do sądu rejestrowego, wraz z tym wnioskiem powinni wskazać imiona i nazwiska osób pełniących funkcję likwidatorów oraz sposób reprezentowania spółki. Wskazać należy, że głównym obowiązkiem likwidatorów jest zakończenie bieżących interesów spółki. Oznacza to, że likwidatorzy powinni spełnić wszelkie ciążące na spółce zobowiązania, ściągnąć wierzytelności należne spółce oraz upłynnić jej majątek. Oczywiście istnieje możliwość, aby likwidatorzy rozpoczynali nowe interesy jednak z zastrzeżeniem, że mają one prowadzić do zakończenia spraw będących w toku.

Odmiennie niż w przypadku prowadzenia likwidacji spółek kapitałowych, wspólnicy nie muszą wstrzymywać się przez wskazany w ustawie czas od dnia otwarcia likwidacji z podziałem majątku spółki pomiędzy wspólników. Tym samym czas trwania likwidacji spółki osobowej nawet z zastosowaniem procesu likwidacji trwa znacznie krócej niż w przypadku spółek kapitałowych. Likwidatorzy zobowiązani są do sporządzenia bilansu na dzień rozpoczęcia likwidacji jak również na dzień jej zakończenia. Po zakończeniu wszelkich spraw spółki, to jest spłacie wierzytelności oraz upłynnieniu majątku likwidatorzy mają obowiązek złożyć wniosek do sądu rejestrowego o wykreślenie spółki z rejestru. Trzeba jednak podkreślić, że w przypadku spółek osobowych nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Można je bowiem rozwiązać z pominięciem tego postępowania.

Rozwiązanie spółki bez przeprowadzania jej likwidacji przekłada się na znaczną oszczędność czasu jak również pieniędzy, co jak wiadomo w dzisiejszych czasach, ma ogromne znacznie. Inaczej jednak sprawa może przedstawiać się z perspektywy kontrahentów tej spółki, gdyż dowiedzą się o fakcie jej likwidacji w zasadzie równocześnie z jej wykreśleniem z Krajowego Rejestru Sądowego. Trzeba też podkreślić, że Kodeks spółek handlowych nie wskazuje co konkretnie oznacza „inny sposób zakończenia działalności” dlatego też to w zasadzie od wspólników zależy w jaki sposób doprowadzą oni do zakończenia działalności spółki.

Przede wszystkim, trzeba wiedzieć, że odstąpienie od procedury likwidacyjnej spółki osobowej powinno nastąpić poprzez uzgodnienie pomiędzy wspólnikami innego sposobu jej rozwiązania. Postanowienia wspólników w tym przedmiocie nie mogą ograniczać się jedynie do wskazania, iż wspólnicy rezygnują z postępowania likwidacyjnego. Uzgodnienie takie powinno dokładnie wskazywać sposób w jaki spółka zostanie rozwiązana, a porozumienie to nie powinno zmierzać do pokrzywdzenia wierzycieli. Istotnym jest jednak to, że do rozwiązania spółki w ten właśnie sposób jej wspólników musi upoważniać umowa spółki. Jeśli ta nie przewiduje możliwości rozwiązania spółki bez prowadzenia postępowania likwidacyjnego to brak będzie takiej możliwości. Warto też wiedzieć, że w sytuacji, gdy powodem rozwiązania spółki jest wypowiedzenie umowy przez wierzyciela wspólnika lub ogłoszenie upadłości komplementariusza wówczas porozumienie to wymaga odpowiednio zgody tego wierzyciela albo syndyka.

Dla przykładu alternatywnymi sposobami na rozwiązanie spółki są uchwały zawierające: porozumienie wspólników w sprawie podziału majątku spółki, porozumienie co do zasad ponoszenia odpowiedzialności przez wspólników za zobowiązania spółki lub też ustalenie sposobu podziału majątku spółki w naturze poprzez podział jego składników bez konieczności spieniężania tego majątku. Ponadto dopuszczalne jest również rozwiązanie, w którym przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część zostanie zbyta na rzecz osoby trzeciej.

Uchwała wspólników w sprawie rozwiązania spółki bez przeprowadzenie procesu likwidacyjnego powinna mieć formę pisemną, zdarza się jednak niekiedy, że dla ważności czynności prawnej, która będzie elementem porozumienia wspólników dotyczącego sposobu zlikwidowania spółki wymagane jest zachowanie formy szczególnej, na przykład w postaci aktu notarialnego, w przypadku przeniesienia własności nieruchomości należącej do spółki, albo formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi jeśli przedmiotem takiego porozumienia będzie przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Po zrealizowaniu wszelkich czynności określonych w porozumieniu (uchwale) wspólników, które to mają doprowadzić do zakończenia działalności spółki wspólnicy zobowiązani są do wskazania osoby, która to przechowywać będzie wszelkie dokumenty i księgi spółki. Ponadto, muszą oni złożyć wniosek o wykreślenie spółki z rejestru przedsiębiorców do właściwego sądu rejestrowego.  Warto jednak podkreślić, że rzeczone czynności mogą „odbyć” się w zasadzie poprzez podjęcie jednej tylko uchwały wspólników. Nic nie stoi na przeszkodzie, jeśli pozwala na to specyfika danej spółki osobowej, żeby jej wspólnicy na jednym posiedzeniu podjęli uchwałę w przedmiocie rozwiązania spółki bez przeprowadzenia likwidacji i jednocześnie podjęli uchwały we wszystkich powyższych kwestiach. Warto tutaj wskazać, że Sąd Rejestrowy co do zasady nie będzie miał w tym przypadku możliwości badać, czy aby takie zakończenie bytu prawnego spółki nie ma na celu pokrzywdzenie jej ewentualnych wierzycieli, jednak o ich sytuacji będzie mowa w dalszej części artykułu.

Odmienienie ma się natomiast sytuacja w przypadku rozwiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W tym przypadku nie ma żadnej możliwości, aby odstąpić od procedury likwidacji spółki. Tym samym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością chcąca zakończyć swoją działalność musi przejść przez cały proces likwidacyjny.

Kodeks spółek handlowych enumeratywnie wymienia zdarzenia, których wystąpienie pozwala na przeprowadzenie likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.  Są to:

  • zaistnienie przesłanek określonych w umowie spółki,
  • uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki albo o przeniesieniu siedziby spółki za granice, uchwała taka musi zostać potwierdzona protokołem sporządzonym przez notariusza,
  • w sytuacji kiedy umowa spółki została sporządzona za pomocą wzorca umowy dostępnego w systemie S24 również za pomocą uchwały podjętej za pomocą tego systemu, która zostanie podpisana przez wspólników za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu lub profilem zaufanym ePUAP,
  • ogłoszenie upadłości spółki,
  • innej przyczyny przewidzianej przepisami prawa.

Tak samo jak  w przypadku spółek osobowych, poniżej zostaną przedstawione zagadnienia związane jedynie z sytuacją, w której to wspólnicy spółki decydują się na rozwiązanie spółki poprzez podjęcie stosownej uchwały o jej rozwiązaniu.

Wspólnicy decydujący się na przeprowadzenie procesu likwidacji spółki zobowiązani są do podjęcia odpowiedniej uchwały w tym przedmiocie.  Powyższa uchwała uruchamia proces likwidacyjny. W przypadku braku innych zastrzeżeń umownych (surowszych) uchwała o rozwiązaniu spółki powinna zostać podjęta większością 2/3 głosów. Nadmienić w tym  miejscu trzeba, że przepisy Kodeksu spółek handlowych przewidują od tej zasady pewien wyjątek. W przypadku, kiedy w bilansie odnotowana jest strata przewyższająca sumę kapitałów rezerwowego i zapasowego oraz połowę kapitału zakładowego spółki, to do podjęcia uchwały w przedmiocie rozwiązania spółki wystarczy bezwzględna większość głosów.

Kolejnym wymogiem stawianym przed wspólnikami jest wymóg, aby przedmiotowa uchwała została sporządzona w formie aktu notarialnego. Wymóg ten odpada jedynie wówczas, kiedy umowa spółki została zawarta za pomocą systemu teleinformatycznego S24. Wtedy uchwała ta może zostać podjęta także poprzez system S24.

Uchwała Zgromadzenia wspólników powinna określić osoby likwidatorów oraz sposób reprezentacji spółki w czasie trwania jej likwidacji. Wynika to z faktu, iż z momentem rozpoczęcia likwidacji dochodzi do wygaśnięcia obecnej reprezentacji spółki, co dotyczy także prokury. Zaznaczyć należy, że co do zasady likwidatorami spółki są członkowie zarządu, jednak nie jest to reguła ściśle wiążąca wspólników. Tym samym odmienne postanowienie może wynikać z umowy spółki jak również z uchwały wspólników. Podkreślić należy, że likwidatorami mogą zostać również osoby z poza grona członków zarządu spółki, czy też jej wspólników.

Co do statusu likwidatorów spółki to wskazać należy, iż nie są traktowani jako organ spółki a jedynie jako jej przedstawiciele. Pomimo powyższego pamiętać trzeba, że odpowiadają oni na takiej samej zasadzie co członkowie zarządu za powstałe zobowiązania spółki w czasie kiedy pełnili oni funkcję likwidatora. Likwidatorzy spółki uprawnieni są do prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentowania. Do likwidatorów stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące członków zarządu, tym samym zobowiązani są oni do stosowania się do uchwał podjętych przez wspólników spółki. Z powyższego wynika więc, że likwidatorzy tak samo jak członkowie zarządu mogą zostać odwołani przez zgromadzenie wspólników.

W tym miejscu wskazać należy, że na dzień otwarcia likwidacji, likwidatorzy zobowiązani są do sporządzenia sprawozdania finansowego spółki. Sprawozdanie to jest całkowicie niezależne od rocznego sprawozdania finansowego.

Likwidatorzy zobowiązani są złożyć wniosek do sądu rejestrowego, do którego musi zostać załączony protokół zawierający uchwałę Zgromadzenia wspólników sporządzony w formie aktu notarialnego oraz uiścić opłatę sądową za wpis otwarcia likwidacji w KRS. Wniosek ten powinien zawierać imiona i nazwiska osób pełniących funkcję likwidatorów jak również adresy i sposób reprezentowania spółki. Do powyższego wniosku likwidatorzy powinni załączyć również oświadczenie, w którym wyrażą zgodę na pełnienie funkcji likwidatora.

Kolejnym obowiązkiem likwidatora jest ogłoszenie informacji o otwarciu likwidacji oraz wezwanie wierzycieli do zgłaszania swoich wierzytelności w terminie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia. Powyższego ogłoszenie publikowane jest w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, opłata od niego zależna jest od ilości znaków użytych w ogłoszeniu.

Tak samo jak w przypadku przeprowadzenia likwidacji spółki osobowej również i w przypadku likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nadrzędnym zadaniem likwidatorów jest zakończenie bieżących interesów spółki. Likwidatorzy więc powinni spełnić wszelkie ciążące na spółce zobowiązania, ściągnąć należne jej wierzytelności oraz upłynnić majątek spółki. Również i w tym przypadku likwidatorzy mogą rozpoczynać nowe interesy z tym samym zastrzeżeniem, że mają one prowadzić do zakończenia spraw będących w toku. Upłynnienie majątku spółki może polegać na zbyciu elementów wchodzących w jego skład. Rzeczy ruchome nie podlegają ograniczeniom co do sposobu ich zbycia, odmiennie ma się sprawa w przypadku zbycia nieruchomości. Może ona być sprzedana w drodze publicznej licytacji, a z wolnej ręki wyłącznie za zgodą wspólników wyrażoną w uchwalę i po cenie nie niższej od ustalonej przez wspólników.

Po zakończeniu wszelkich spraw spółki likwidatorzy sporządzają sprawozdanie likwidacyjne oraz sprawozdanie finansowe na dzień zamknięcia likwidacji. Dokumenty te mają za zadanie podsumować czas trwania procesu likwidacji. Wskazane powyżej sprawozdania zatwierdza zgromadzenie wspólników oraz udziela likwidatorom absolutorium za pełnienie owej funkcji. Ponadto, wspólnicy podczas trwania tego zgromadzenia muszą podjąć uchwałę w przedmiocie wyznaczenia podmiotu, który będzie przechowywał dokumentację spółki oraz podziału majątku spółki pomiędzy wspólników z tego, który pozostał po przeprowadzeniu procesu likwidacji.

Na zakończenie procesu likwidacji likwidator obowiązany jest złożyć do Sądu Rejestrowego wskazane powyżej sprawozdania oraz protokoły wraz z wnioskiem o wykreślenie spółki z rejestru KRS. O rozwiązaniu spółki likwidator musi poinformować również właściwy urząd skarbowy przekazując mu odpis sprawozdania likwidacyjnego.

Zaznaczyć należy, że przez cały czas trwania likwidacji, zarówno spółka osobowa jaki kapitałowa podczas posługiwania się swoją firmą musi dodatkowo używać określenia „w likwidacji”.

Jak wynika z powyższej procedury, zasadą jest, że w przypadku likwidacji spółki kapitałowej nie powinno dojść do jej wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego tak w czasie trwania jakichkolwiek postępowań dotyczących spółki, jak i przed zakończeniem przez spółkę spłacania jej zobowiązań. Podkreślić trzeba, że zgodnie z przepisami sumy potrzebne do zaspokojenia lub zabezpieczenia znanych spółce wierzycieli, którzy się nie zgłosili lub których wierzytelności nie są wymagalne albo są sporne, należy złożyć do depozytu sądowego.

Niezależnie więc, od tego czy jest to spółka osobowa czy też kapitałowa winna ona przed wykreśleniem jej z rejestru uregulować swoje wszystkie zobowiązania zarówno te bezsporne i istniejące w danym momencie jak również, te które nie są wymagalne w chwili trwania likwidacji, czy też sporne. Mając na uwadze takie założenie można dojść do wniosku, że teoretycznie nie jest możliwym, aby zakończyć proces likwidacji, tym samym byt prawny spółki, bez zaspokojenia wszystkich wierzycieli spółki.

Niekiedy dochodzi jednak do sytuacji, że pomimo istniejących zobowiązań, nawet tych dochodzonych przed sądem, spółka zostaje wykreślona z rejestru. Za prezentowanym poglądem niestety przemawia orzecznictwo Sądu Najwyższego[1].

W sytuacji, gdy wierzytelności te mają być dochodzone od osobowej na przykład od spółki komandytowej sprawa jest nieco prostsza, a to z uwagi na fakt, iż wspólnicy ponoszą subsydiarną odpowiedzialność za wszelkie zobowiązania zaciągnięte przez spółkę. Oznacza to, że wierzyciel spółki dochodząc swoich roszczeń może prowadzić egzekucję również z majątku wspólników w sytuacji, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Nadmienić trzeba, że wierzyciel „od razu” może wytoczyć powództwo przeciwko wspólnikowi spółki, jednakże wyrok taki nie uzyska klauzuli wykonalności dopóki, dopóty faktycznie okaże się, że egzekucja przeciwko spółce będzie bezskuteczna. Nie budzi jednak wątpliwości, że z chwilą wykreślenia spółki osobowej z Krajowego Rejestru Sądowego ta przesłanka zostanie spełniona. Wskazać należy, że kolejną cechą odpowiedzialności wspólników spółek osobowych jest odpowiedzialność solidarna. Wynika z niej, że wierzyciel może dochodzić zapłaty od wszystkich wspólników łącznie, od kilku z nich czy nawet tylko od jednego wspólnika. W przypadku, kiedy jeden bądź kilku z nich spełni świadczenie, to może bądź mogą dochodzić wyrównania od pozostałych. W kontekście spółki komandytowej warto jednak zauważyć, że odpowiedzialność komandytariuszy powinna być tu ograniczona do wysokości sumy komandytowej określonej w umowie z tym jednak zastrzeżeniem, że rozwiązanie spółki winno być oceniane za zdarzenie równoznaczne ze zwrotem wkładu do spółki, który mógłby pokrywać w całości lub w części sumę komandytową, a tym samym ograniczać odpowiedzialność komandytariusza.

Odmienna sytuacja kształtuje się w przypadku spółek kapitałowych. Jeśli w trakcie trwania procesu o zapłatę należności albo też postępowania administracyjnego w wyniku którego może dojść do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej spółka, od której dochodzona jest sporna należność, zostanie wykreślona to wówczas takie postępowania powinno zostać umorzone z uwagi na brak następców prawnych tego podmiotu. W takim przypadku wierzyciel może podjąć próby dochodzenia swoich wierzytelności od likwidatorów, a niekiedy także od członków zarządu – w zależności od tego kiedy przedmiotowe zobowiązania powstały. Podstawą do dochodzenia wierzytelności w tym przypadku jest artykuł 299 Kodeksu spółek handlowych.

Trzeba jednak wskazać ważny pogląd wynikający z orzecznictwa. Mianowicie, jeśli w wyniku likwidacji spółki kapitałowej dojdzie do podziału jej majątku między udziałowców albo akcjonariuszy to wierzyciele takiej spółki będą uprawnieni do dochodzenia roszczeń przeciwko osobom, które w wyniku podziału majątku likwidowanej spółki otrzymały ten majątek w całości lub choćby w części[2]. Trzeba też podkreślić, że w tym przypadku nawet jeśli nie doszło do zakończenia sprawy sądowej to wierzytelność w sprawie czy to z art. 299 Kodeksu spółek handlowych, czy też ze skargi pauliańskiej będzie mogła być wykazywana przez wierzyciela.

Kwestią newralgiczną jest natomiast kontynuacja postępowań administracyjnych. Jeśli bowiem obowiązki, których one dotyczą powstają z mocy samego prawa, a orzeczenie jedynie je potwierdza to zasada przedstawiona powyżej, a umożliwiająca dochodzenia roszczeń odpowiednio od zarządu, likwidatorów, wspólników czy akcjonariuszy będzie miała zastosowanie. W przypadku jednak, gdy zobowiązanie takie powstawać będzie dopiero z chwilą wydania decyzji w jego przedmiocie, brak podstaw do dochodzenia takich roszczeń przeciwko innym podmiotom, chyba że ich odpowiedzialność zostanie wprowadzona na podstawie odrębnych przepisów.

W kontekście likwidacji spółki na kanwie przedsiębiorstw energetycznych bardzo istotną kwestią jest także dalszy byt koncesji. Pojawia się bowiem pytanie co dzieje się z pozyskaną przez spółkę koncesją w momencie kiedy zostaje ona zlikwidowana. I tak w przypadku zakończenia procesu likwidacji spółki wszelkie koncesje tracą swój byt tak samo jak spółka. Jednakże może dojść do sytuacji, kiedy wspólnicy, czy akcjonariusze spółki kapitałowej podejmą decyzje, że likwidacja spółki nastąpi w związku z jej podziałem to istnieje możliwość przeniesienia takiej koncesji na jedną ze spółek nowo zawiązanych lub przejmujących. Podobnie może być także w przypadku zbycia przedsiębiorstwa spółki.

Jak z powyższego wynika, nie jest bynajmniej konieczne do zakończenia bytu prawnego spółki spłacenie przez nią wszystkich należności, w tym w szczególności tych spornych. Co więcej, do likwidacji spółki może dojść nawet w trakcie trwających postępowań sadowych, czy też administracyjnych. Trzeba jednak zauważyć, ze w większości przypadków nie będzie to zamykać drogi do dochodzenia tych roszczeń, choć będą także i takie stany faktyczne, w których ewentualną odpowiedzialność będzie można przypisać innym niż spółka podmiotom, inaczej niż na zasadach odszkodowawczych za delikt prawa cywilnego.

[1] Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 752/99,  Postanowienie Sądu Najwyższego postanowienie z dnia 18 października 2006 roku, II CSK 136/06. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia  27 czerwca 2014 r., V CSK 440/13.

[2] Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2013 r., III CZP 47/13

Artykuł opracowany przez Kancelarię Kantorowski i Wspólnicy – według stanu prawnego na dzień 20 września 2018 r.

Energia bierna – rozliczenia

Opłaty za energię bierną i tangens fi, kiedy powstają i jak rozliczać ?

Temat rozliczeń za pobór energii biernej dotyczy zarówno przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się świadczeniem usług dystrybucji (OSD), ale również odbiorców energii elektrycznej, głównie tych przyłączonych do sieci na wysokim i średnim napięciu, a niekiedy również na niskim napięciu.

Czym jest energia bierna

Najprościej można ją zdefiniować jako opłatę z tytułu przekroczenia współczynnika mocy tg (fi) – określony w umowie stosunek pobieranej energii biernej do czynnej. Energia bierna nie jest przetwarzana na pracę urządzeń, przepływa bezużytecznie pomiędzy źródłem, a odbiornikiem, jednak pobierana w nadmiarze obniża parametry sieci przesyłowych, przez co następują straty mocy. Urządzenia elektryczne zasilane napięciem przemiennym poza energią czynną mogą pobierać również energię bierną, która nie jest przetwarzana na pracę urządzeń. Nie może być ona zamieniona na inny rodzaj energii. Jest to rodzaj energii niezbędny do prawidłowego działania m.in. takich urządzeń jak silniki. Istnieją dwa rodzaje energii biernej: moc bierna indukcyjna, związana z elementami indukcyjnymi np. silniki, transformatory, która potrzebna jest do wytworzenia określonych warunków fizycznych (pola elektromagnetycznego) oraz moc bierna pojemnościowa, wykorzystywana przy pracy kondensatorów lub długich odcinków instalacji. Sposobem na ograniczenie pobierania energii biernej indukcyjnej jest instalowanie układów kompensacji mocy biernej w oparciu o automatycznie dołączane, adekwatnie do aktualnych potrzeb, baterie kondensatorów. Nieprawidłowy dobór  lub wadliwa praca tych układów może prowadzić do przekompensowania i tym samym wprowadzania do sieci energii biernej pojemnościowej, co również nie jest pożądane i wiąże się z naliczeniem kosztów przez OSD.

Sposoby naliczania opłat za energię bierną

W zakładach przemysłowych najczęściej mamy do czynienia z obciążeniem mocą bierną indukcyjną, natomiast obciążenie mocą bierną pojemnościową występuje częściej w przedsiębiorstwach, w których istnieją rozległe sieci kablowe, lub nieprawidłowo zostały dobrane układy kompensacji, albo są niesprawne. Operator Systemu Dystrybucyjnego (OSD) chcąc ograniczać występowanie tych zjawisk, pobiera opłaty za ponad umowny pobór energii biernej. Jest to opłata, która stanowi formę rekompensaty za straty mocy czynnej, ale jest również motywacją dla odbiorców do tego, aby w sposób racjonalny gospodarować mocą bierną w systemie.

To czy OSD naliczy przedsiębiorstwu opłatę za pobór energii biernej indukcyjnej, zależy od współczynnika tgφ, czyli określonego w umowie stosunku pobieranej energii biernej do czynnej. Ustalono, że dopuszczalne są straty mocy przy wartości tego współczynnika równej 0,4 (ewentualnie inny, jeśli indywidualna ekspertyza uzasadnia wprowadzenie niższej wartości). W przypadku mocy biernej pojemnościowej, opłata jest naliczana wtedy, gdy odbiorca wprowadza do sieci energię bierną pojemnościową, a zdarza się to m.in. w przypadku, kiedy przedsiębiorstwo z rozległą siecią średniego napięcia nie pracuje w sposób ciągły i w pewnych godzinach lub dniach pobór mocy jest bardzo mały, lub nieprawidłowo działają istniejące układy kompensacji.

Szczegółowe zasady prowadzenia rozliczeń za pobór energii biernej indukcyjnej jak i oddanie energii biernej pojemnościowej, każdy Operator Systemu Dystrybucyjnego reguluje w swoich taryfach dla usług dystrybucji energii elektrycznej.

Taryfy w/w kwestie regulują w następujący sposób:

Przez ponadumowny pobór energii biernej przez odbiorcę rozumie się ilość energii elektrycznej biernej odpowiadającą:

  • współczynnikowi mocy tφ wyższemu od umownego współczynnika tgφ0 (niedokompensowanie, będące wynikiem braku układów kompensacji lub ich złego działania) i stanowiącą nadwyżkę energii biernej indukcyjnej ponad ilość odpowiadającą wartości współczynnika tgφ0  lub
  • indukcyjnemu współczynnikowi mocy przy braku poboru energii elektrycznej czynnej lub
  • pojemnościowemu współczynnikowi mocy (przekompensowanie w wyniku nieprawidłowej prac układów kompensujacych) zarówno przy poborze energii elektrycznej czynnej, jak i przy braku takiego poboru.

Rozliczeniami za pobór energii biernej objęci są odbiorcy zasilani z sieci średniego i wysokiego napięcia. Rozliczeniami tymi mogą być objęci, w uzasadnionych przypadkach, także odbiorcy zasilani z sieci o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV, którzy użytkują odbiorniki o charakterze indukcyjnym, o ile zostało to określone w warunkach przyłączenia lub w Umowie.

Opłacie podlega, ponadumowny pobór energii biernej, określony jako nadwyżka tej energii ponad ilość odpowiadającą wartości współczynnika tgφ0, gdy tgφ > tgφ0, zmierzona w strefach, w których jest prowadzona kontrola poboru tej energii lub całodobowo w zależności od rodzaju zainstalowanego układu pomiarowego.

Wartość współczynnika mocy tgφ0 określa się w warunkach przyłączenia lub w Umowie. Wartość współczynnika mocy przyjmuje się przeważnie w wysokości tgφ0 = 0,4, chyba, że indywidualna ekspertyza uzasadnia wprowadzenie niższej wartości, jednak w żadnym przypadku wartość współczynnika mocy tgφ0 nie może być niższa od wartości 0,2. Jeżeli wartość współczynnika tgφ0 nie została określona w warunkach przyłączenia lub w Umowie, do rozliczeń przyjmuje się również wartość tgφ0 = 0,4.

Wartość współczynnika mocy tgφ określa się, jako iloraz energii biernej pobranej całodobowo lub w strefach czasowych, w których jest dokonywana kontrola poboru energii biernej w [Mvarh] lub [kvarh] i energii czynnej pobranej całodobowo lub w strefach czasowych, w których jest dokonywana ta kontrola [w MWh] lub [kWh].

Opłatę za nadwyżkę energii biernej pobranej ponad ilość wynikającą ze współczynnika tgφ0 w okresie rozliczeniowym, całodobowo lub dla stref czasowych, w których jest prowadzona kontrola poboru tej energii, oblicza się według wzoru:

gdzie poszczególne symbole oznaczają:

 Ob   – opłatę za nadwyżkę energii biernej, wyrażoną w złotych;

Crk – cenę energii elektrycznej, o której mowa w art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. b) ustawy, obowiązującą w dniu zatwierdzenia Taryfy, wyrażoną w [zł/MWh] lub [zł/kWh]; (dla taryf zatwierdzonych po 25.03.2016, obowiązuje cena 169.99 zł/MWh zgodnie z Informacją Prezesa URE Nr. 13/2016 z dnia 25.03.2016 – do czasu ogłoszenia ceny Crk dla kolejnego roku)

k  – krotność ceny Crk;

tgφ – współczynnik mocy wynikający z pobranej energii biernej;

tgφo –  umowny współczynnik mocy;

A – energię czynną pobraną całodobowo lub dla strefy czasowej, w której prowadzona jest kontrola poboru energii biernej, wyrażoną w [MWh] lub [kWh].

 

W uzasadnionych przypadkach, przy występowaniu szybkozmiennych obciążeń mocą bierną, rozliczanie ponadumownego poboru energii biernej ponad wartość współczynnika tgq>0 przeprowadzane jest na podstawie bezpośredniego pomiaru nadwyżki energii biernej. Opłata w okresie rozliczeniowym naliczana jest z uwzględnieniem współczynnika tgφ, ustalonego według następującego wzoru:

gdzie poszczególne symbole oznaczają:

  – nadwyżkę energii biernej wykazanej przez urządzenie pomiarowe w okresie rozliczeniowym, wyrażoną w [Mvarh] lub [kvarh];

     A  –  energię czynną pobraną całodobowo lub dla strefy czasowej, w której jest prowadzona kontrola poboru energii biernej, wyrażoną w [MWh] lub [kWh];

tgφo –  umowny współczynnik mocy.

Współczynnik krotności „k” wynosi:

kWN = 0,50 – dla odbiorców przyłączonych do sieci WN,

kSN = 1,00 – dla odbiorców przyłączonych do sieci SN,

knN = 3,00 – dla odbiorców przyłączonych do sieci nN.

 

Jeżeli dostarczanie energii elektrycznej odbywa się z kilku miejsc dostarczania, opłatę za ponadumowny pobór energii biernej oblicza się oddzielnie dla każdego miejsca dostarczania. W przypadku gdy konfiguracja sieci oraz miejsce zainstalowania układów pomiarowo-rozliczeniowych nie odwzorowują rzeczywistych rozpływów mocy oraz energii biernej pobieranej lub oddawanej do sieci Operatora, wielkość energii biernej podlegającą rozliczeniu ustala się na podstawie odpowiednich pomiarów właściwych dla miejsca dostarczania, przeprowadzonych przez Operatora, odbiorcę lub niezależną jednostkę, w sposób przez nie uzgodniony, o ile Umowa nie stanowi inaczej.

Odbiorca pobierający energię elektryczną z kilku miejsc dostarczania objętych sumującym układem pomiarowo-rozliczeniowym rozliczany jest za zwiększony pobór energii biernej odrębnie dla tych miejsc dostarczania. Jeśli warunki poboru energii biernej dla poszczególnych miejsc dostarczania nie są zróżnicowane w stopniu uzasadniającym przeprowadzenie odrębnych rozliczeń dla każdego miejsca dostarczania, Operator może dokonywać rozliczeń łącznie dla wszystkich miejsc dostarczania objętych sumującym układem pomiarowo-rozliczeniowym.

 

Przykłady rozliczeń- odbiorca przyłączony do sieci na wysokim napięciu (WN)

Energia bierna indukcyjna – odbiorca pobiera energię bierną w takiej  ilości, w wyniku której następuje w jednej ze stref przekroczenie  tgφ0.

Stany liczników energii czynnej i energii biernej indukcyjnej ( pobór).

Parametry rozliczeniowe.

Tangens φ

 

Nowe rodzaje białych certfikatów

Właściwość urzędów skarbowych i izb administracji skarbowej w zakresie akcyzy – Nowy rachunek bankowy dla akcyzy

Nowy rachunek bankowy dla akcyzy

W związku z wejściem nowych regulacji w zakresie Krajowej Administracji Skarbowej z dniem 1 marca 2017 r. ulega zmianie rachunek bankowy właściwy do dokonywania wpłat podatku akcyzowego. Właściwym urzędem skarbowym, na którego rachunek bankowy dokonuje się wpłaty kwot z tytułu zapłaty akcyzy, przedpłat akcyzy i wpłat dziennych oraz z którego rachunku bankowego dokonuje się wypłaty kwot z tytułu zwrotu akcyzy, jest Urząd Skarbowy w Nowym Targu, którego terytorialny zasięg działania w tym zakresie obejmuje całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Numery rachunków ogłoszone zostały w Obwieszczeniu Ministra Finansów i Rozwoju z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie wykazu numerów rachunków bankowych urzędów skarbowych obowiązującego od dnia 1 marca 2017 r.  (pobierz). Dodatkowe informacje również na stronie Urzędu Skarbowego w Nowym Targu (strona US).

W zakresie spraw akcyzowych właściwość określa obecnie od 1 marca 2017 r. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie właściwości urzędów skarbowych i izb administracji skarbowej w zakresie akcyzy z dnia 21 lutego 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 371) (pobierz).

Grupa P4B

Przedawnienie kar umownych

Jednym z często stosowanych zabezpieczeń umownych jest wprowadzenie do umowy postanowienia, zgodnie z którym w wypadku wypowiedzenia umowy przed określonym okresem jej trwania strona dokonująca wypowiedzenia jest zobowiązana do zapłaty na rzecz drugiej strony kary umownej. Oczywiście tego rodzaju kara umowna zastrzeżona może być wyłącznie w umowach terminowych, zawartych na pewien okres czasu, bowiem tylko w przypadku takich umów może być mowa o ich wypowiedzeniu przed przewidzianym okresem, na który została ona zawarta. Tego rodzaju postanowienie, mające bez wątpienia charakter represyjny, zabezpiecza trwałość umowy oraz przede wszystkim interesy strony, która w związku z jej zawarciem poniosła określone koszty, których rentowność została skalkulowana przy założeniu określonego czasu trwania umowy. Nic więc dziwnego, że tego rodzaju instytucja umowna dosyć powszechnie stosowana jest w terminowych umowach sprzedaży energii elektrycznej. Powstaje jednak pytanie w jakim terminie ulegają przedawnieniu roszczenia z tego rodzaju kar umownych?

Możliwe są bowiem dwa założenia. Po pierwsze, zastosowanie może mieć w tym przypadku przepis szczególny, dotyczący przedawnienia roszczeń z danego rodzaju umowy na przykład dwuletni okres dotyczący przedawnienia roszczeń z tytułu sprzedaży. Przy takim założeniu kara umowna przedawniałaby się w tym samym okresie co roszczenia główne z takiej umowy. Druga z możliwości to zastosowanie ogólnych reguł dotyczących przedawnienia, w świetle których termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata.

Przed przejściem do szczegółów warto też wskazać, że kara umowna zastrzeżona na wypadek wypowiedzenia umowy nie jest „typową” karą umowną uregulowaną w kodeksie cywilnym. Co do zasady bowiem, istotą kary umownej jest zabezpieczenie roszczeń strony na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. W przypadku natomiast wypowiedzenia umowy z taką sytuacją nie mamy do czynienia, co jednak nie wyklucza możliwości wprowadzenia kar umownych, czy to właśnie na wypadek wypowiedzenia umowy, czy też w związku z innymi zdarzeniami, które nie mieszczą się w ramach niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Możliwość taką daje bowiem stronom zasada swobody umów.

Przechodząc jednak do podstawowej kwestii, tj. terminu przedawnienia roszczeń o zapłatę kary umownej podkreślić trzeba, że dla ustalenia terminu ich przedawnienia podstawowe znaczenie ma ustalenie przedmiotu, który zabezpiecza kara umowna. Kara umowna zabezpieczać może bowiem wykonanie charakterystycznych dla danej umowy cech, takich jak terminowość, czy jakość wykonania, a może też być roszczeniem samodzielnym, zastrzeżonym chociażby właśnie na wypadek wypowiedzenia umowy przez terminem. W tym ostatnim przypadku kara umowna będzie roszczeniem, które w gruncie rzeczy pozostaje poza przedmiotem umowy i nie ma związku z jej essentialia negotii. Konsekwencją natomiast powyższego rozgraniczenia jest konieczność stosowania dla każdego rodzaju kary umownej innego terminu przedawnienia.

Wynika z tego, że dla roszczeń charakterystycznych dla umowy sprzedaży, mających charakter świadczenia ubocznego wobec zobowiązania głównego będzie to dwuletni termin przedawnienia, natomiast dla jakichkolwiek innych roszczeń związanych z zawartą umową, jednak pozostających poza jej przedmiotem – trzyletni termin przedawnienia.[1]

Tym samym stwierdzić trzeba, że kara umowna zastrzeżona na wypadek wypowiedzenia umowy sprzedaży, jest tzw. „swoistą” karą umowną na wypadek rozwiązania umowy przed terminem. Stanowi zatem samodzielne roszczenie, niezależne od roszczenia wynikającego z umowy sprzedaży. W związku z tym nie jest roszczeniem ze sprzedaży, a zatem przedawnia się z upływem trzech lat.

Powyższą tezę potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego, gdzie wskazuje się, iż: „Roszczenie o zapłatę kary umownej zastrzeżonej na wypadek wypowiedzenia umowy o dzieło zawartej na czas oznaczony nie jest roszczeniem wynikającym z umowy o dzieło w rozumieniu art. 646 k.c.”[2] Co prawda cytowany wyrok zapadł na kanwie przepisów dotyczących umowy o dzieło, jednakże z jego uzasadnienia wynika, iż zasada dotycząca rozgraniczenia kar umownych na roszczenia stanowiące odszkodowanie za niewykonanie obowiązków należących do danej umowy i roszczenia oderwane od rodzaju umowy, pozostaje aktualne także dla innych stosunków prawnych. W związku z czym, w tym drugim przypadku kwestia przedawnienia roszczeń nie podlega przepisom szczególnym właściwym dla roszczeń z danych zobowiązań, lecz rządzi się regułami ogólnymi z art. 118 k.c.

Autor: Piotr Kantorowski – Kancelaria Kantorowski i Wspólnicy


 

[1] D. Krekora, Glosa do wyroku SN z dnia 20 października 2006 r., IV CSK 178/06.

[2] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2006 r. IV CSK 178/06